همگانی

پیش روان‌شناس بروم یا روان‌پزشک؟

روان‌شناس یا روان‌پزشک

اول پیش روان‌شناس بروم یا روان‌پزشک؟ برای حل چالش‌های زندگی یا اختلالات روانی پیش روان‌شناس بروم یا روان‌پزشک؟ این پرسش‌ها بارها و بارها از من پرسیده شده است اگر جست‌و‌جویی در اینترنت کنید خواهید دید مردم سراسر جهان به درستی نمی‌دانند که به روان‌شناس نیاز دارند یا روان‌پزشک؟ سایت‌های اینترنتی هم با رویکردی که نویسنده دارد پاسخی به این پرسش‌ها می‌دهند که گاه سوگیری دارد. امروز به بررسی و پاسخ به این پرسش‌ها می‌پردازم.

روان‌شناسی و روان‌پزشکی دو شاخه‌ی علمی جدای از هم هستند و کار آن‌ها می‌تواند مکمل یک‌دیگر باشد. اما سال‌های سال است که کشمکشی احمقانه در برخی از کشورهای جهان میان این دو گروه پدید آمده که هر گروه خود را برتر از دیگری می‌پندارد. دلیل پدید آمدن این کشمکش این است که در برخی از کشورهای جهان مانند ایران مرزهای کار این رشته‌ها به درستی تعریف نشده و سود مالی اهمیتی بیش از درمان پیدا کرده است. برای درک بهتر موضوع نخست باید ببینیم روان‌شناس و روان‌پزشک چه تفاوتی با هم دارند.

تفاوت روان‌شناسی و روان‌پزشکی از نظر علمی

روان‌شناسی یکی از شاخه‌های علوم انسانی و روان‌پزشکی یکی از شاخه‌های پزشکی است. هر دو رشته در زمینه‌ی درمان اختلالات روانی نقش دارند و مکمل کار یک‌دیگر هستند. روان‌پزشکان پس از گذراندن حدود ۷ سال تحصیلات پزشکی عمومی و سپس مطالعه در زمینه‌ی اعصاب و روان یا روان‌پزشکی، به عنوان روان‌پزشک به کار درمان می‌پردازند. روان‌‌شناسان به مطالعه‌ی رفتار و فرآیندهای روانی، تشخیص و درمان اختلال‌های روان‌شناختی و…  در یک دوره‌ی ۴ ساله به عنوان کارشناس، و یک دوره‌ی ۲ ساله به عنوان کارشناس ارشد می‌پردازند. هم‌چنین می‌توانند با ۴-۵ سال ادامه‌ی تحصیل به درجه‌ی دکترای روان‌شناسی دست یابند.

تفاوت کار روان‌شناس و روان‌پزشک

روان‌پزشکان به خاطر تحصیلاتی که در زمینه‌ی پزشکی داشته‌اند توانایی تشخیص اختلال و انجام دارودرمانی در زمینه‌ی اختلالات روان‌شناختی را دارند و برای درمان‌های روان‌شناختی باید درمانجو (مراجع) را پیش روان‌شناس بفرستند. روان‌شناسان به خاطر تحصیلاتی که در زمینه‌ی رفتار و فرآیندهای روانی داشته‌اند توانایی تشخیص اختلال و روان‌درمانی در زمینه‌ی اختلالات روان‌شناختی را دارند و برای درمان‌های دارویی باید درمانجو را پیش روان‌پزشک بفرستند.

روان‌پزشک برای درمان اختلال روانی دارو تجویز می‌کند ولی روان‌شناس با روش‌های گوناگون روان‌درمانی مانند درمان‌شناختی، درمان شناختی – رفتاری، روان‌کاوی و … به درمان می‌پردازد.

روان‌پزشک اجازه‌ی بستری کردن بیمار در بیمارستان و انجام روش‌های درمانی ویژه مانند الکتروشوک را دارد ولی روان‌شناس چنین اجازه‌ای ندارد.

روان‌پزشک نسبت به وضعیت مراجع بر روی عوامل زیستی و فیزیولوژیک تاکید دارد. ولی روان‌شناس بر روی عوامل محیطی، زیستی، روان‌شناختی، خانوادگی و تجارب زندگی و سبک زندگی تاکید می‌کند. به همین دلیل روان‌پزشک اجازه‌ی روان‌درمانی و مشاوره غیردارویی ندارد و این کار را روان‌شناس انجام می‌دهد.

روان‌پزشکی دارای یک شاخه است و روان‌شناسی دارای بیش از ۳۰ شاخه‌ی اصلی است که هر کدام در زمینه‌ی ویژه‌ای کار می‌کنند.

مشکل از همین‌جا آغاز می‌شود برخی از روان‌پزشکان بر این باورند که با گذراندن چند دوره‌ی چند ساعته آموزش روان‌درمانی می‌‌توانند به روان‌درمانی نیز بپردازند از سوی دیگر روان‌شناسان بالینی هم بر این باورند که به دلیل آشنایی با دارودرمانی در دانشگاه می‌توانند به درمان دارویی بپردازند. کشمکش احمقانه‌ی میان روان‌شناسان و روان‌پزشکان از همین‌جا آغاز می‌شود این کشمکش تنها در ایران نیست و در برخی از کشورهای دیگر مانند آمریکا نیز هست.

به یاد بسپارید که: روان‌پزشک تنها اجازه‌ی انجام دارودرمانی و روان‌شناس تنها اجازه‌ی روان‌درمانی دارد. پس ورود روان‌پزشک به روان‌درمانی و مشاوره، و ورود روان‌شناس به دارودرمانی غیرقانونی و غیرعلمی و غیراخلاقی است.

اول پیش روان‌شناس بروم یا روان‌پزشک؟

به پرسش آغاز نوشته برگشتیم. بهتر است بگویم این بستگی به شما دارد که کدام را برگزینید. اگر روان‌شناس یا روان‌پزشکی که پیش او می‌روید در کار خود حرفه‌ای باشد و از اخلاق پیروی کند در صورت نیاز از طرف مقابل کمک می‌گیرد و شما را پیش او می‌فرستد. اما من به شما پیشنهاد می‌کنم که نخست پیش روان‌شناس بروید. چون ممکن است به دارودرمانی نیاز نداشته باشید و اگر روان‌شناس تشخیص دهد شما به درمان دارویی نیز نیازمندید باید شما را پیش روان‌پزشک بفرستد. بیش‌تر اختلالات روان‌شناختی به رویکرد روان‌درمانی و دارودرمانی در کنار یک‌دیگر نیازمند هستند پس همکاری روان‌شناس و روان‌پزشک با یک‌دیگر اهمیت بسیار دارد. از سوی دیگر دارو درمانی برای کنترل و بهبود اختلال روانی کاربرد دارد پس دارو درمانی بدون روان‌درمانی نتیجه نخواهد داد.

 من همیشه یک داستان کوتاه برای کسانی که این پرسش را از من می‌پرسند بازگو می‌کنم. فرض کنید کسی پیش روان‌پزشک برود و بگوید من گرسنه‌ام روان‌پزشک او را کنار رودخانه می‌برد برایش ماهی می‌گیرد و به او می‌گوید این ماهی را بخور تا سیر شوی. ولی روان‌شناس او را کنار رودخانه می‌برد و به او ماهی‌گیری و پختن را یاد می‌دهد تا هر گاه احساس گرسنگی کرد بتواند خود را سیر کند. این داستان یک چیز را روشن می‌کند برای درمان دارویی نیاز به روان‌پزشک احساس می‌شود چون او تخصص پزشکی دارد. ولی اگر ریشه‌ی مشکل زیستی نباشد درمانجو نیازمند این است که نسبت به مشکلات خود شناخت پیدا کند و راهکارهای مناسب برای حل مشکلاتش را بیاموزد تا سلامت روانش حفظ شود. کار روان‌شناس این است که به درمانجو کمک کند تا به این هدف دست یابد.

در سراسر جهان مراکزی برای درمان‌های اختلالات روان‌شناختی وجود دارد که به صورت تیمی کار می‌کنند. در این مراکز روان‌پزشک، روان‌شناس، مددکار و پرستار روان در کنار یک‌دیگر به کار درمانی می‌پردازند و کار یک‌دیگر را کامل می‌کنند. این شیوه‌ی درمانی می‌تواند از درمان‌های انفرادی که به دست روان‌‌شناس و روان‌پزشک انجام می‌شود بسیار سودمندتر باشد چون بررسی همه‌جانبه انجام می‌شود.

اگر شما نیز یک روان‌شناس یا روان‌پزشک هستید از شما درخواست می‌کنم با سوگیری و تعصب، احساس برتری نکنید. همان‌گونه که گفته شد کار روان‌پزشک و روان‌شناس متفاوت است و اگر چنین باوری ندارید شما نیز از دانش‌آموختگان نادان هستید!

۱۴ نظر

  1. متاسفانه روانپزشکان به خود اجازه روان درمانی می دهند. نمونه آن یکی از خانم های روانپزشک پلی کلینیک مهر است که یکی از دوستان مرا ۴ سال ناشیانه روان درمانی کرد و بجای معالجه ، ایشان را بدتر روانپریش کرد !

  2. با سلام.ضمن تشکر از روشن کردن موضوع برای من و همه عزیزانی که اگاهی در مورد امور پزشکی یا درمان جسم و جان نداریم،طبق مطالعه و تحقیق،بر این باورم که حتما ما باید هر چند سال یکبار اول نزد روانشناس برویم تا روان ما را چکاو کند و اگر ایشان تشخیص بدهند به روانپزشک ارجاع داده تا با مشاوره ی او و تجویز دارو توسط روانپزشک والبته با توکل بخدا درمان شویم.ان شاالله.

    1. کاملا درسته موافقم م من دوست دارم روانشناسی بخونم ولی استعداد م توی پزشکی بهتره کاش شرایط مالی اجازه می‌داد عاشق مشاور شدن هستم

    1. این‌که بدون آگاهی جمله‌ای خنده‌دار نوشتید جای شگفتی داره!

      روان‌شناسی چیست؟ روان‌شناسی دانشی است که به بررسی رفتار و فرآیندهای روانی می‌پردازد.

      این جمله چند بخش برجسته دارد. ۱- روان‌شناسی دانش است. ۲- روان‌شناسی به بررسی رفتار می‌پردازد. ۳- روان‌شناسی به بررسی فرآیندهای روانی می‌پردازد.

      همان‌گونه که از چیستی روان‌شناسی آموختیم روان‌شناسی دانش است. پس همانند دیگر شاخه‌های دانش، از پایه‌های دانشیک (اصول علمی) پیروی می‌کند. این دانش به بررسی رفتار که دیدنی (عینی) است و فرآیندهای روانی که انگاره‌ای (ذهنی) است می‌پردازد. رفتار همه‌ی واکنش‌هایی است که از جانداران سر می‌زند. رفتار آشکار است و در برابر آن فرآیندهای روانی، پنهان و انگاره‌ای (ذهنی) است.

  3. درود بر جناب سوشیانت زوارزاده عزیز و خوش سخن
    پاسخی از سر دانایی و لطافت ارائه فرمودید
    به عقیده من، اگر بافت زیستی مغز فرد در سلامت باشد ولی مجموعه ی پندار، گفتار و کردار او سلامت نباشد با اصلاح ورودی ها ذهنی آن شخص و کمک به خوشناسی او، میتوانیم تغییرات شگرفی در زندگی او ایجاد کنیم – بر همین اساس، با احترام به روانپزشک دانا، روانشاس دانا را اولین قدم برای درمان اینچنینی مراجعین محترم میدانم و مطمئناً اگر روانشناس دانا و حرفه ای باشد سلامت پندار، گفتار و کردار نیز برای فرد حاصل میشود.
    تشکر و قدردانی از مطلب زیبای و مفید شما
    پایند باشید
    عبدالرضا آقایی
    سه شنبه – ۷ اَمُرداد ۱۳۹۹

  4. الان دومین دوره افسردگی رو دارم طی میکنم دفعه اول افسردگیم خودکشی کردم ولی متاسفانه زنده موندم الان دوره دومه بعد از یک ماه که خوب شده بودم فکر خودکشی ولم نمیکنه اینبار مطمئن هستم میمیرم لطفا کمک کنید

    1. سلام امیدوارم که تا الان بهتر شده باشی من روانپزشک یا روان شناس نیستم و اگر این نظر به نظر کسی غلط است لطفا اصلاحش کندولی یهچیزی بهت میگم شاید بدردت بخوره دلیل این تمایلت هرچی که هست یه ذره با خودت فکر کن و ببین با خودکشی چیزی درست میشه یا نه هرچقدرم که شرایط زنگیت سخت یا بهم ریخته باشه مطمئن باش زندگی کردن بهتر از نکردنه .نهایتش اینه که یه مدت سختی میکشی و با کمی تلاش کمی شروع به پیشرفت میکنی و به مرور وضع ذهنی و وضع زندگیت رو بهتر میکنی ولی با خود کشی چیزی درست نمیشه و بالعکس بد ترین کار ممکن هست.یه چیز دیگه هم اینکه سعی کن از افراد دیگر مثل روانشناس و روان پزشک یا حتی دوست یا اشنا کمک بگیری و مهم تر از همه اینکه خودت بخوای که شرایطو عوض کنی مطمئن باش خدا هم کمکت میکنه که خوب بشی و من از صمیم قلب امیدوارم که بتونی مشکلت رو حل کنی.

    2. کاملا درسته موافقم م من دوست دارم روانشناسی بخونم ولی استعداد م توی پزشکی بهتره کاش شرایط مالی اجازه می‌داد عاشق مشاور شدن هستم سوشیانت میشه کمکم کنی بتونم به آرزوم برسم یعنی میشه مشاور بشم من کتاب هاشو خودم بخونم می تونم کنکور بدم؟

  5. سلام مدتی هست دچارافسردگی شدیدشودم جوری که ازخودم بدم میادفکرمیکنم بدردنمیخورم کسی دوستم نداره پدرم رو۴ماه پیش ازدست دادم سرکاردست ودلم به کارنمیره نمیدونم چی کنم هی دارم بدترم میشم

  6. سوشیانت من افسرده ومضطرب هستم مشاور بهم نورو فیدبک پیشنهاد کرد نظرت چیه البته دو جلسه رفتم بد نبود ولی وقتی حالم بد میشه دوباره بازگشت دارم مشاور میگه باید حداقل ده جلسه بیایی که نتیجه بگیری

پاسخ دهید

سوشیانت زوارزاده
من سوشیانت زوارزاده، آقای روان‌شناس، روانکاو و وب سایکولوژیست هستم.